Over chocolade

Inleiding

Chocolade wordt gemaakt van de zaden (bonen) van de tropische cacaoboom. De zaden en het vruchtvlees worden uit de dop gehaald en gefermenteerd tot de zaden donkerbruin zijn. Daarna worden de zaden gedroogd, geroosterd en fijngemalen tot een dikke chocolade pasta.

Aanvankelijk groeiden de cacaobomen in de Midden-Amerikaanse regenwouden waar de combinatie van hoge temperaturen en vochtigheid het ideale klimaat voor de planten levert. Tegenwoordig zijn de cacao plantages over de hele wereld te vinden.

Tot ongeveer 2600 jaar geleden gebruikten de Maya’s en hun voorvaderen chocolade. Wij weten dit omdat er ongeveer 20 jaar geleden residu is gevonden in een keramieke theepot in Rio Azul in Guatemala. Antropologen echter, geloven dat de geschiedenis van chocolade veel verder teruggaat tot de beschaving van de Olmeken. Zelfs het woord ’chocolade’ komt uit de taal die de Olmeken spraken en niet uit de taal van de Maya’s. Het betekent ’voedsel van de goden’ en kwam van de ‘theobroma cacao’ zoals de Zweedse natuurkundige Linnaeus de cacaoplant officieel noemde in het midden van de 18e eeuw.

De Maya’s brouwden een pittig, bitter zoet drankje gemaakt van een mix van gefermenteerde cacao, maïs en chilipeper. Het drankje werd gebruikt tijdens religieuze ceremonies en rituelen en werd dus alleen door een elite gedronken.

Later importeerden de Azteken de bonen naar hun leefgebied, een stuk noordelijker, en gebruikten ze zelfs als geld en belastingen. Ook zij gebruikten de drank, die als een pure luxe werd gezien, voor rituelen. De Azteken, die het drankje de naam ’xocolatl’ gaven, zagen het als een liefdesdrankje.

In 1528 werd chocolade (xocolatl) geïntroduceerd in Europa door Hernán Ferdinand Cortéz die het drankje liet proeven aan de Spaanse Keizer Karel V en zijn hofhouding. Hernán Cortéz versloeg de Azteken Keizer Montezuma in 1519 en toen hij in het keizerlijk paleis zocht naar schatten vond hij enorme hoeveelheden cacaobonen en niet het goud en zilver waar hij op had gehoopt.

De eerste chocoladefabrieken werden geopend in Spanje en in de 17e eeuw werd chocoladepoeder geëxporteerd naar verscheidene Europese landen. Binnen enkele jaren werd het cacaodrankje zeer populair in Nederland, dat bezet was door de Spanjaarden, Italië, Frankrijk, Duitse staatjes en Engeland. De Spanjaarden maakten het drankje minder bitter door het met rietsuiker en vanille zoeter te maken.

Volgens de dagboeken van Samuel Pepys, werd het eerste ’Chocolate House’ in Engeland geopend in 1657 in Bishopsgate, Londen. Het heette ’The Coffee Mill and Tobacco Roll’ en was op initiatief van  Koning Charles II. Deze ’chocolate houses’ waren min of meer clubs waar zakenlieden met elkaar konden socializen onder het genot van een kopje warme chocolade. In die tijd kostte chocolade ongeveer vijftien shillings per pond, dus alleen de rijken konden dit betalen. Na Londen werden soortgelijke ’Chocolate Houses’ ook geopend in Amsterdam en daarna in andere Europese steden.

Laat in de 18e eeuw werden melk, kaneel en vanille toegevoegd aan de chocoladedrank om de smaak te verzachten. In 1815 opende Casparus van Houten een chocoladefabriek in Amsterdam en in 1828 patenteerde hij een goedkopere methode om vet uit de geroosterde bonen te persen. Cacao nibs (stukjes gepelde cacaobonen) bevatten ongeveer 54% cacaoboter en de hydraulische pers van van Houten, reduceerde dit tot bijna de helft. Deze uitvinding werd uiteindelijk de basis van alle chocoladeproducten die we nu nog kennen.

In 1765 werden in Milton Lower Mills, Massachusetts, snoepjes en repen gemaakt van chocolade, een proces dat pas later in 1847 verder werd ontwikkeld door Fry & Sons uit Bristol (Engeland).  Dr. Joseph Fry was bezig met de ontwikkeling van een stoommachine om cacaobonen fijn te malen. Dit leidde tot het maken van chocolade op grote schaal. Daarnaast werd  in het midden van de 19e eeuw de belasting op chocolade verminderd waardoor chocolade gemeengoed werd.

Intussen werden de cacaobomen geïntroduceerd op de plantages van de koloniën van Portugal, Spanje, Engeland, Frankrijk and Nederland. De productie was nu wereldwijd en werd een stuk goedkoper. Ceylon, de Philippijnen, West-Indië, Venezuela, Java, Sumatra, Ghana en de Ivoorkust werden belangrijke leveranciers van cacao.

Alle belangrijke data over chocolade vindt u in het hoofdstuk geschiedenis.